Yıllık İzin Hesaplama

Yıllık ücretli izin hakkı nasıl doğar?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesine göre yıllık ücretli izne hak kazanmak için işyerinde, deneme süresi de dâhil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılı doldurmayan işçi yıllık izne hak kazanmaz. Bu haktan önceden vazgeçilemez; işçinin “izin istemiyorum, parasını alayım” yönündeki beyanı hukuken sonuç doğurmaz. Aşağıdaki yıllık izin hesaplama aracı, işçi ve memur için izin süresini ve izin ücretini ayrı ayrı gösterir.

Sürenin hesabında işçinin aynı işverenin bir veya birden çok işyerinde çalıştığı süreler birleştirilir (m.54). Yani işveren aynı kaldığı sürece işyeri değişikliği kıdemi sıfırlamaz.

İzin süresi kaç gündür?

Kanun asgari süreleri belirler; bu süreler iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz. Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlarda (beş yıl dâhil) en az on dört gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlarda en az yirmi gün, on beş yıl ve daha fazla olanlarda en az yirmi altı gündür.

Yer altı işlerinde çalışan işçilerde bu sürelerin her biri dörder gün artırılarak uygulanır. Ayrıca on sekiz yaşında veya daha küçük ile elli yaşında veya daha büyük işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz. Bu bir alt sınırdır; on beş yılı doldurmuş elli yaş üstü bir işçinin izni yirmi güne düşmez, yirmi altı gün olarak kalır.

Yıllık izin hesaplama: izin ücreti nasıl hesaplanır?

İşveren, yıllık iznini kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin ödemek zorundadır (m.57). Bu ücretin hesabında Kanun’un 50. maddesi uygulanır: hesaba çıplak ücret esas alınır, fazla mesai, prim, ikramiye ve sosyal yardımlar dâhil edilmez.

Yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir; izin ücretinin içinde sayılmaz.

İşten ayrılınca kullanılmayan izinler ne olur?

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı izin sürelerine ait ücret kendisine ödenir (m.59). Ödeme, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden yapılır; iznin hak edildiği yıldaki eski ücret üzerinden değil. Bu alacağa ilişkin zamanaşımı da sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

İş sözleşmesi devam ederken kullanılmayan izinlerin ücrete dönüştürülmesi mümkün değildir; yıllık izin kural olarak kullandırılmak zorundadır. Sözleşmenin sona ermesine bağlı diğer alacaklar işçilik tazminatları başlığı altında ele alınmıştır.

İzin süresi çalışılan günlerden mi sayılır?

Yıllık izin süreleri iş günü olarak hesaplanır. İzin süresine rastlayan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu günler kadar izin uzar.

Memur ile işçinin izin hakkı neden farklı?

Yukarıdaki kuralların tamamı 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçiler içindir. Devlet memurları bu kanuna değil, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabidir ve izin rejimi baştan sona farklıdır. Buradaki ayrım kurumun kamu ya da özel olması değildir: kamu kurumunda işçi kadrosunda çalışan biri de 4857’ye tabidir. Belirleyici olan kadronun memur olup olmadığıdır.

657 sayılı Kanun’un 102. maddesine göre hizmeti bir yıldan on yıla kadar (on yıl dâhil) olan memurun yıllık izni yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanın izni otuz gündür. Zorunlu hâllerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.

Memurun kullanmadığı izin birikir mi?

Hayır. 657 sayılı Kanun’un 103. maddesi açıktır: cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Memur, yirmi yıllık hizmetinde kullanmadığı izinleri biriktiremez; elinde en fazla iki yıllık izin bulunabilir.

Ayrıca memurda, işçideki gibi kullanılmayan iznin ücrete dönüşmesi söz konusu değildir. İşçi için İş Kanunu m.59 sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan izin ücretinin ödenmesini emrederken, 657 sayılı Kanun’da bunun karşılığı bir hüküm bulunmaz. Bu nedenle hesaplama aracında memur seçildiğinde ücret alanı görünmez.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın özelliklerine göre hukuki görüş veya sonuç farklılaşabilir.