Şirketler hukuku, ticaret şirketlerinin kuruluşunu, işleyişini, ortaklar arasındaki ilişkileri ve sona ermesini düzenler. Bu alanın kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘dur (TTK). Aşağıda anonim ve limited şirketlerde en çok sorulan konular, kanunun ilgili maddeleriyle birlikte açıklanmıştır. Sayfa, şirketler hukuku kapsamındaki kuruluş, karar alma ve sona erme başlıklarını sırayla ele alır.
İçindekiler
Sermaye şirketi nedir?
Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir; pay sahipleri sadece taahhüt ettikleri sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur (TTK m.329). Limited şirket ise bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ile yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür (TTK m.573).
Kuruluşta hangi şartlar aranır?
Anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı şarttır (m.338). Limited şirkette ortak sayısı elliyi aşamaz; ortak sayısı bire düşerse durum yedi gün içinde müdürlere yazıyla bildirilir ve müdürler yedinci günün sonuna kadar tescil ve ilan ettirir (m.574). Asgari sermaye tutarları TTK m.332 ve m.580’de düzenlenmiş olup, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile anonim şirketlerde 250.000 TL‘ye, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi 500.000 TL’ye, limited şirketlerde 50.000 TL‘ye yükseltilmiştir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar ayni sermaye olamaz (m.581).
Genel kurul ne zaman toplanır?
Anonim şirkette olağan genel kurul toplantısı her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır; bu toplantıda organların seçimi, finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık raporu, kârın kullanım şekli ve yönetim kurulu üyelerinin ibrası görüşülür (m.409). Limited şirkette de olağan genel kurul, hesap döneminin sona ermesinden itibaren üç ay içinde yapılır; genel kurul toplantı gününden en az onbeş gün önce toplantıya çağrılır ve şirket sözleşmesi bu süreyi uzatabilir veya on güne kadar kısaltabilir (m.617).
Genel kurul kararının iptali nasıl istenir?
Kanun veya esas sözleşme hükümlerine ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabilir (m.445). Davayı açabilecek kişiler m.446’da sayılmıştır:
- Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahipleri
- Çağrının usulüne göre yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini veya katılma ve oy hakkına aykırılık bulunduğunu ileri süren pay sahipleri
- Yönetim kurulu
- Kararın yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna sebep olacaksa yönetim kurulu üyelerinden her biri
Limited şirkette çıkma ve çıkarılma nasıl işler?
Şirket sözleşmesi ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabilir; ayrıca her ortak haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir (m.638). Bir ortak çıkma istediğinde müdürler diğer ortakları haberdar eder ve diğer ortaklar haberin ulaşmasından itibaren bir ay içinde çıkmaya katılabilir (m.639). Çıkarma yönünden ise şirket sözleşmesinde bir ortağın genel kurul kararıyla çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir; ortak, çıkarma kararının noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir (m.640). Ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir (m.641).
Şirket hangi hâllerde feshedilir?
Limited şirket; sözleşmede öngörülen sebeplerden birinin gerçekleşmesi, genel kurul kararı veya iflasın açılması ile sona erer. Uzun süredir kanunen gerekli organlardan biri mevcut değilse ya da genel kurul toplanamıyorsa, ortaklardan veya alacaklılardan birinin istemi üzerine mahkeme önce durumu düzeltmek için süre verir, düzeltilmezse feshe karar verir; ayrıca haklı sebeplerin varlığında her ortak feshi isteyebilir (m.636). Anonim şirkette haklı sebeple fesih davasını sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini temsil eden pay sahipleri açabilir; mahkeme fesih yerine payların gerçek değerinin ödenmesine ve davacıların şirketten çıkarılmasına da karar verebilir (m.531).
Tür değiştirme nasıl yapılır?
TTK m.180’e göre bir şirket hukuki şeklini değiştirebilir ve yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamıdır. Geçerli tür değiştirme hâlleri m.181’de sayılmıştır: bir sermaye şirketi başka türde bir sermaye şirketine veya kooperatife; kollektif şirket sermaye şirketine, kooperatife ya da komandit şirkete; komandit şirket sermaye şirketine, kooperatife ya da kollektif şirkete; kooperatif ise sermaye şirketine dönüşebilir.
Büronun şirketler hukuku alanındaki çalışması
Coşkun Hukuk Arabuluculuk Bürosu’nda şirketler hukuku alanında şu işler yürütülür: anonim ve limited şirket kuruluş belgeleri ile esas sözleşme ve şirket sözleşmesi metinlerinin hazırlanması, genel kurul çağrı ve gündem işlemlerinin süre yönünden incelenmesi, TTK m.445 kapsamında iptal davası dosyalarının hazırlanması, limited şirkette çıkma, çıkarılma ve ayrılma akçesi taleplerinin yürütülmesi, haklı sebeple fesih davalarında taraf vekilliği ve tür değiştirme işlemlerinin belgelendirilmesi. Görüşmeler kanun metni ve şirket kayıtları üzerinden yapılır; sonuç yönünden bir taahhütte bulunulmaz.