Ticaret hukuku, tacirler ve ticari işletmeler arasındaki ilişkileri düzenleyen alandır. Bu alandaki temel düzenleme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘dur (TTK). Aşağıda ticari uyuşmazlıklarda sık karşılaşılan konular, kanunun ilgili maddeleri gösterilerek özetlenmiştir. Sayfa, ticaret hukuku kapsamındaki uyuşmazlık türlerini ve işleyen süreleri konu başlıklarına ayırarak ele alır.
İçindekiler
Ticari dava nedir?
TTK m.4’e göre her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Ayrıca tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın; TTK’da, Türk Borçlar Kanunu’nun komisyon sözleşmesine ilişkin 532-545 ve havaleye ilişkin 555-560 gibi sayılan maddelerinde, fikrî mülkiyet mevzuatında, bankalara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalar da ticari dava kabul edilir. Herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin davalar bunun dışındadır.
Ticari davalara hangi mahkeme bakar?
TTK m.5 uyarınca, aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisidir (m.5/3). Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder (m.5/4). Miktar veya değeri bir milyon Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır (m.4/2); bu parasal sınır her yıl artırılmaktadır.
Ticari davada arabuluculuk dava şartı mıdır?
TTK m.5/A’ya göre, ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir.
Faturaya itiraz süresi kaç gündür?
Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında itirazda bulunmazsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2). Aynı maddenin üçüncü fıkrası teyit mektubu için de sekiz günlük süre öngörür: telefonla, telgrafla ya da başka bir iletişim veya bilişim aracıyla kurulan sözleşmelerin içeriğini doğrulayan yazıya sekiz gün içinde itiraz edilmezse, teyit mektubunun sözleşmeye uygun olduğu kabul edilmiş sayılır. Bu nedenle itirazın tarihi belli ve ispatlanabilir bir yolla yapılması önem taşır.
Tacirler arasında ihtar ve ihbar nasıl yapılır?
TTK m.18/3 uyarınca tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe ve sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta ile yapılır. Her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlüdür (m.18/2). Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğeri için de ticari iş sayılır (m.19).
Haksız rekabete karşı hangi davalar açılabilir?
TTK m.54’e göre aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır; m.55 başlıca haksız rekabet hâllerini sayar. Müşterileri, kredisi, meslekî itibarı veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek kişi m.56 uyarınca şunları isteyebilir:
- Fiilin haksız olup olmadığının tespiti
- Haksız rekabetin men’i
- Haksız rekabet sonucu oluşan maddi durumun ortadan kaldırılması ve yanıltıcı beyanların düzeltilmesi
- Kusur varsa zarar ve ziyanın tazmini
- Türk Borçlar Kanunu m.58 şartlarının varlığında manevi tazminat
Bu davalar, davaya hakkı olan tarafın hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (m.60). Mahkeme, dava açma hakkı olan kişinin talebi üzerine ihtiyati tedbire karar verebilir (m.61).
Cari hesap ve kıymetli evrakta hangi süreler geçerli?
Cari hesap sözleşmesi TTK m.89’da tanımlanmıştır ve yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz. Hesap devresi sonunda artan tutarı gösteren cetveli alan taraf, aldığı tarihten itibaren bir ay içinde noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla itirazda bulunmazsa bakiyeyi kabul etmiş sayılır (m.94/2). Cari hesaba ilişkin davalar, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (m.101). Kıymetli evrakta ise senede bağlı hak senetten ayrı olarak ileri sürülemez ve devredilemez (m.645); borçlu ancak senedin teslimi karşılığında ödeme ile yükümlüdür (m.646).
Büronun ticaret hukuku alanındaki çalışması
Coşkun Hukuk Arabuluculuk Bürosu’nda ticari uyuşmazlıklarda şu işler yürütülür: sözleşme metinlerinin incelenmesi ve düzenlenmesi, faturaya ve teyit mektubuna süresi içinde itiraz yazılarının hazırlanması, TTK m.18/3’e uygun ihtarname düzenlenmesi, TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk sürecinde taraf vekilliği, asliye ticaret mahkemesinde alacak, itirazın iptali, menfi tespit ve haksız rekabet davalarının takibi, cari hesap bakiyesine itiraz ile kıymetli evraktan doğan uyuşmazlıklarda dosya hazırlığı. Her dosyada önce süreler ve belgeler kontrol edilir; davanın sonucuna ilişkin bir öngörü ya da taahhüt verilmez.