Dava ve icra takibi, bir uyuşmazlığın mahkeme önünde görülmesi ile verilen kararın veya senede dayalı alacağın fiilen tahsili aşamalarını birlikte kapsar. Yargılamanın işleyişi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na, icra aşaması 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na dayanır. Süreler kanunla belirlenmiştir; kaçırılan bir süre çoğu zaman geri getirilemez. Bu sayfa dava ve icra takibi sürecinde işleyen kanuni süreleri tek başlık altında toplar.
İçindekiler
Dava dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalıdır?
Dava dilekçesinin içeriği HMK m.119’da sayılmıştır: mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, dava konusu ve değeri, iddianın dayanağı olan vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, hukuki sebepler ve açık talep sonucu. Dilekçedeki bir kısım eksiklikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir; bu sürede tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (m.119/2). HMK m.120 uyarınca harçlar ile gider avansı dava açılırken mahkeme veznesine yatırılır.
Cevap dilekçesi için kaç haftalık süre vardır?
Cevap dilekçesi verme süresi, HMK m.127 uyarınca dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Dilekçenin bu sürede hazırlanmasının çok zor olduğu hâllerde, yine bu süre içinde başvuran davalıya bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Süresinde cevap vermeyen davalı, HMK m.128’e göre dava dilekçesindeki vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Yazılı yargılamada taraflar HMK m.136 gereği ikişer hafta içinde cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verebilir; basit yargılamada ise HMK m.317 uyarınca bu dilekçeler verilemez.
Ön inceleme ve tahkikat nasıl ilerler?
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra HMK m.137 uyarınca ön inceleme yapılır; mahkeme dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder. Davetiyede, HMK m.139 gereği iki haftalık kesin süre içinde dilekçelerde gösterilip sunulmamış belgelerin sunulması ihtar edilir; aksi hâlde o delilden vazgeçilmiş sayılabilir. Ön inceleme tamamlanmadan tahkikat aşamasına geçilemez. HMK m.147’ye göre duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç ayı aşamaz. Tahkikatın bittiği tefhim edilince aynı duruşmada sözlü yargılamaya geçilir ve hüküm verilir (m.186); yalnızca hüküm sonucu tefhim edilmişse gerekçeli kararın HMK m.294 uyarınca bir ay içinde yazılması gerekir.
Karara karşı istinaf süresi ne kadardır?
HMK m.345’e göre istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve bu süre ilamın usulen tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf HMK m.347 uyarınca iki hafta içinde cevap verebilir. Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi de HMK m.361 uyarınca tebliğden itibaren iki haftadır.
Dava ve icra takibi sürecinde icra aşaması nasıl işler?
İİK m.42 uyarınca bir paranın ödenmesine ilişkin cebri icra, takip talebiyle başlar. Talepte, İİK m.58’e göre alacağın tutarı, faizin işlemeye başladığı gün, senet veya borcun sebebi ve seçilen takip yolu gösterilir. İcra müdürü şartların bulunduğuna karar verirse ödeme emri düzenler (m.60); bu emir en geç üç gün içinde tebliğe gönderilir (m.61) ve borcun yedi gün içinde ödenmesi ihtar edilir. Mahkeme ilamına dayanan takipte ise icra emri tebliğ edilir; İİK m.32 uyarınca hükmolunan şeyin yedi gün içinde ödenmesi istenir.
Ödeme emrine itiraz edilirse ne yapılır?
Borçlu, İİK m.62 uyarınca ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itiraz edebilir; borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa itiraz edilen kısmın cihet ve miktarı açıkça gösterilmelidir. İtiraz takibi durdurur; alacaklının iki yolu vardır:
- İtirazın iptali davası: İİK m.67’ye göre alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurur. İtiraz haksız görülürse, hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata karar verilebilir.
- İtirazın kaldırılması: Alacak, imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış bir borç ikrarına ya da resmî bir belgeye dayanıyorsa, İİK m.68 uyarınca altı ay içinde icra mahkemesinden istenir; bu süre kaçırılırsa yeniden ilamsız takip yapılamaz.
Haciz ve satışta hangi süreler işler?
Ödeme emrindeki süre geçtikten, itiraz varsa kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir (İİK m.78). Bu hak, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava hâlinde hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre hesaba katılmaz. İcra dairesi talepten en geç üç gün içinde haczi yapar (m.79). Satış talebi İİK m.106 uyarınca hacizden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır; kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmazsa talep vaki olmamış sayılır. İcra dairesi işlemlerine karşı İİK m.16 uyarınca işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde şikayet yoluna gidilebilir.
Büronun bu alandaki çalışması
Dava ve icra takibi işleri, dilekçe hazırlığından tahsilata kadar tek elden yürütülür. Yapılan işler şunlardır:
- Dava ve cevap dilekçelerinin HMK m.119 ve m.129’daki unsurlara göre hazırlanması, delillerin süresi içinde sunulması
- Harç ve avansın yatırılması, tebligat ile duruşma günlerinin izlenmesi, duruşmalara katılım
- Bilirkişi raporlarının incelenmesi ve rapora karşı beyanların süresinde verilmesi
- İstinaf ve temyiz dilekçelerinin iki haftalık süre içinde verilmesi
- İlamlı ve ilamsız takiplerin açılması, ödeme emri ve icra emri sürelerinin takibi
- İtirazın iptali davası ile itirazın kaldırılması başvuruları
- Haciz, kıymet takdiri ve satışın kanuni süreleri içinde talep edilmesi
Sivas adliyesi ve icra dairelerindeki dosyalar UYAP üzerinden izlenir; süre başlangıçları kayda geçirilir ve her aşamada müvekkile bilgi verilir.