İcra ve İflas Hukuku

İcra ve iflas hukuku, ödenmeyen bir alacağın devlet gücüyle tahsil edilmesinin usulünü belirler. Alanın kaynağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu‘dur. Aşağıda takibin başlatılmasından satışa kadar geçen aşamalar, alacaklı ve borçlu tarafı ayrı ayrı ele alınmıştır. İcra takibi aşamaları için geçerli süreler her başlıkta ayrıca belirtilmiştir.

İcra takibi aşamaları hangi işlemle başlar?

Para ödenmesine veya teminat verilmesine dair cebri icra takip talebiyle başlar ve haciz yoluyla, rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle yürür (m.42). Takip talebi yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılır. Talepte tarafların bilgileri, alacağın Türk parasıyla tutarı, faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün, senet yoksa borcun sebebi ve seçilen takip yolu gösterilir (m.58). Alacak belgeye dayanıyorsa belgenin aslı veya onaylı örneği takip talebiyle birlikte verilir. Takip masraflarını alacaklı avans olarak peşin öder; bu masraflar borçluya aittir (m.59). İcra müdürü şartların bulunduğuna karar verirse ödeme emri düzenler (m.60); ödeme emri takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde tebliğe gönderilir (m.61).

İlamlı takip ile ilamsız takip nasıl ayrılır?

İlamsız takipte alacaklının elinde mahkeme kararı bulunması gerekmez; borçluya ödeme emri gönderilir ve borçlunun itirazı takibi durdurabilir. İlamlı takipte ise para borcuna veya teminata ilişkin bir ilam icra dairesine verilir ve borçluya icra emri tebliğ edilir; bu emirde borcun yedi gün içinde ödenmesi, aksi hâlde icranın geri bırakılması kararı getirilmedikçe cebri icraya devam edileceği ihtar edilir (m.32).

Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?

İtiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmek zorundadır (m.62). Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun itiraz ettiği kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermesi gerekir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır. Senetteki imza reddediliyorsa bu husus itirazda ayrıca ve açıkça beyan edilmelidir, yoksa imza kabul edilmiş sayılır. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (m.66). Kusuru olmaksızın süresinde itiraz edemeyen borçlu, engelin kalktığından itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazda bulunabilir (m.65).

İtiraz üzerine alacaklı ne yapabilir?

İtiraz üzerine icra takibi aşamaları duraklar; alacaklının bu noktada iki yolu vardır. İlki itirazın iptali davasıdır: takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (m.67). Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, talep üzerine hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. İkincisi, itirazın kaldırılmasıdır: takip imzası ikrar veya noterlikçe onaylanmış borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin usulüne göre verdiği bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (m.68). Bu süre içinde talepte bulunulmazsa yeniden ilamsız takip yapılamaz.

Borçlu hangi yollara başvurabilir?

Borçlu, icra dairelerinin işlemleri kanuna aykırı veya olaya uygun değilse icra mahkemesine şikayet yoluna gidebilir; şikayet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır (m.16). Borçlu olmadığını ileri süren kişi, takipten önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilir (m.72). Takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbir kararı verebilir; takipten sonra açılan davada tedbir yoluyla takip durdurulamaz. Borç ödenmişse dava istirdat davası olarak sürer.

Haciz ve satış talebinde hangi süreler işler?

Ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz konmasını isteyebilir. Haciz istemek hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir sene geçmekle düşer; itiraz veya dava hâlinde bunların doğduğu andan hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre hesaba katılmaz (m.78). Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir; satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur (m.106). Kanun bazı mal ve hakları haciz dışında tutar: borçlunun haline münasip evi, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası ve öğrenci bursları bunlar arasındadır (m.82).

Haczedilen mal üçüncü kişiye aitse ne olur?

Borçlu elindeki malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterirse ya da üçüncü kişi o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse, icra dairesi bunu tutanağa geçirir ve iki tarafa bildirir. Daire, istihkak iddiasına itirazları olup olmadığını bildirmek üzere alacaklı ve borçluya üç günlük süre verir; susmaları hâlinde iddiayı kabul etmiş sayılırlar (m.96). Malın haczini öğrenen borçlu veya üçüncü kişi, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri süremez. İddiaya itiraz edilirse dosya icra mahkemesine verilir; üçüncü kişi, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde istihkak davası açmak zorundadır (m.97).

Büronun bu alandaki çalışması

Büroda icra takibi aşamaları alacaklı ve borçlu tarafı için ayrı ayrı izlenir. Alacaklı tarafında; takip yolunun ve yetkili icra dairesinin belirlenmesi, takip talebinin ve dayanak belgelerin hazırlanması, itiraz hâlinde itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yoluna başvurulması, haciz ve satış taleplerinin kanuni süreler içinde yapılması işleri yürütülür. Borçlu tarafında ise ödeme emrine itiraz, icra mahkemesine şikayet, menfi tespit ve istirdat davaları, haczedilmezlik iddiasının ileri sürülmesi ve taksitlendirme görüşmeleri yapılır. Üçüncü kişilerin istihkak iddiaları da takip edilir. Mahkeme ilamına dayanan alacaklarda dava ve icra takibi birlikte yürütülür.